Trong thi công cọc khoan nhồi, có những lỗi không xuất hiện ngay bằng mắt thường nhưng lại quyết định trực tiếp đến khả năng chịu tải của móng. Bùn đáy cọc khoan nhồi là một trong số đó. Trên thực tế, không ít công trình gặp hiện tượng lún, giảm tải hoặc kết quả thử tải không đạt yêu cầu dù thiết kế và vật liệu đều đúng chuẩn. Nguyên nhân nằm ở lớp bùn tồn dư dưới đáy hố khoan – chi tiết nhỏ nhưng hậu quả lớn.

Bài viết này phân tích bùn đáy cọc khoan nhồi dưới góc nhìn kỹ thuật và thi công thực tế: từ bản chất hình thành, mức độ ảnh hưởng, giới hạn cho phép theo tiêu chuẩn, cho đến các biện pháp kiểm soát và những sai lầm thường gặp khi xử lý.

Bùn đáy cọc khoan nhồi là gì và hình thành như thế nào?

Bùn đáy cọc khoan nhồi là lớp vật chất lắng đọng tại đáy hố khoan trong quá trình khoan tạo lỗ, bao gồm đất mịn, cát, bùn tự nhiên và cặn của dung dịch khoan. Lớp bùn này tồn tại ở đáy hố khoan ngay trước thời điểm đổ bê tông và nếu không được kiểm soát, nó sẽ trở thành lớp ngăn cách giữa bê tông cọc và nền đất chịu lực.

Trong quá trình khoan, mũi khoan phá vỡ cấu trúc đất, các hạt mịn theo dung dịch bentonite hoặc polymer nổi lên phía trên. Tuy nhiên, dưới tác động của trọng lực, một phần vật chất mịn sẽ lắng trở lại đáy hố khoan, đặc biệt khi tốc độ khoan không ổn định, dung dịch khoan không đạt chỉ tiêu hoặc thời gian chờ đổ bê tông kéo dài.

Cần phân biệt rõ:

  • Bùn đáy tự nhiên: xuất hiện do đặc tính nền đất (đất bùn, đất yếu, cát pha sét).

  • Bùn đáy do thi công: phát sinh từ thao tác khoan, dung dịch khoan không được kiểm soát tốt hoặc không làm sạch đáy hố khoan trước khi đổ bê tông.

bùn đáy cọc khoan nhồi khi thi công

bùn đáy cọc khoan nhồi khi thi công

Bùn đáy ảnh hưởng như thế nào đến chất lượng cọc khoan nhồi?

Ảnh hưởng lớn nhất của bùn đáy không nằm ở hình thức mà ở cơ chế làm việc của cọc khoan nhồi sau khi đưa vào khai thác. Khi lớp bùn tồn tại tại đáy hố khoan, bê tông không tiếp xúc trực tiếp với nền đất tốt, dẫn đến suy giảm khả năng truyền tải trọng.

Trước hết, bùn đáy làm giảm ma sát mũi cọc. Thay vì truyền tải trực tiếp lực xuống lớp đất chịu lực, tải trọng bị “đệm” bởi một lớp bùn mềm, khiến khả năng chịu tải mũi giảm đáng kể. Điều này đặc biệt nguy hiểm với các cọc thiết kế làm việc chủ yếu bằng sức kháng mũi.

Ngoài ra, lớp bùn còn ảnh hưởng đến liên kết giữa bê tông và nền đất, làm tăng nguy cơ khuyết tật cọc, bê tông không đồng nhất ở vùng đáy. Hệ quả có thể không xuất hiện ngay, nhưng về lâu dài sẽ gây lún không đều, nứt công trình hoặc kết quả thử tải không đạt yêu cầu thiết kế.

Tiêu chuẩn kỹ thuật cho phép về bùn đáy cọc khoan nhồi

Theo các tiêu chuẩn thi công và nghiệm thu cọc khoan nhồi (điển hình là TCVN 9395:2012), bùn đáy không bị cấm tuyệt đối, nhưng phải nằm trong giới hạn cho phép. Thông thường, chiều dày lớp bùn đáy chỉ được chấp nhận ở mức rất mỏng và phải đảm bảo không ảnh hưởng đến khả năng chịu tải của cọc.

Tuy nhiên, trong thực tế thi công, việc áp dụng tiêu chuẩn một cách máy móc thường gây rủi ro. Với nền đất yếu, công trình nhà phố hoặc mặt bằng thi công hạn chế, chỉ cần lớp bùn đáy vượt ngưỡng an toàn cũng đủ làm sai lệch kết quả làm việc của cọc. Vì vậy, tiêu chuẩn chỉ nên được xem là ngưỡng kỹ thuật tối thiểu, không phải lý do để chủ quan trong xử lý.

Tiêu chuẩn kỹ thuật cho phép về bùn đáy cọc khoan nhồi

Tiêu chuẩn kỹ thuật cho phép về bùn đáy cọc khoan nhồi

Các phương pháp kiểm soát và xử lý bùn đáy hiệu quả

Kiểm soát bùn đáy không phải là một bước đơn lẻ, mà là chuỗi biện pháp xuyên suốt từ khi khoan tạo lỗ đến trước lúc đổ bê tông.

Kiểm soát trong quá trình khoan tạo lỗ

Ngay từ giai đoạn khoan, cần kiểm soát chặt chẽ mũi khoan, tốc độ khoan và dung dịch khoan. Dung dịch bentonite hoặc polymer phải đạt các chỉ tiêu về dung trọng và độ nhớt để vừa giữ ổn định thành hố khoan, vừa hạn chế cặn lắng xuống đáy.

Tốc độ khoan quá nhanh hoặc thay đổi đột ngột thường làm tăng lượng vật chất mịn rơi xuống đáy. Ngoài ra, việc không vệ sinh mũi khoan định kỳ cũng là nguyên nhân phổ biến khiến bùn đáy tích tụ vượt mức cho phép.

Làm sạch đáy hố khoan trước khi đổ bê tông

Trước khi đổ bê tông, đáy hố khoan bắt buộc phải được kiểm tra và làm sạch. Các biện pháp thường dùng bao gồm thổi rửa đáy, bơm hút bùn hoặc kết hợp cả hai. Khi đổ bê tông bằng ống tremie ,cần đảm bảo miệng ống luôn ngập trong bê tông để tránh cuốn ngược bùn đáy lên thân cọc.

Nếu bỏ qua bước này hoặc thực hiện sơ sài, toàn bộ công đoạn thi công trước đó gần như mất ý nghĩa, vì lớp bùn đáy sẽ trực tiếp làm suy giảm chất lượng cọc.

Sai lầm thường gặp khi xử lý bùn đáy cọc khoan nhồi

Một sai lầm phổ biến là chỉ kiểm tra hình thức mà không kiểm soát thông số dung dịch khoan. Nhiều công trình cho rằng hố khoan “nhìn sạch” là đạt, trong khi lớp bùn mịn vẫn tồn tại dưới đáy.

Sai lầm thứ hai là kéo dài thời gian chờ đổ bê tông sau khi khoan xong. Càng để lâu, lượng bùn lắng xuống đáy càng nhiều, đặc biệt trong điều kiện nền đất yếu.

Ngoài ra, với công trình nhà phố trong hẻm nhỏ, việc hạn chế thiết bị thường dẫn đến xử lý bùn đáy không triệt để. Đây là nguyên nhân khiến nhiều cọc nhà phố gặp sự cố lún dù tải trọng không lớn.

Checklist nghiệm thu liên quan đến bùn đáy cọc khoan nhồi

Trước khi nghiệm thu cọc, cần kiểm tra đầy đủ các yếu tố liên quan đến bùn đáy. Dung trọng và độ nhớt dung dịch khoan phải nằm trong giới hạn cho phép. Chiều dày lớp bùn đáy cần được kiểm tra bằng thiết bị phù hợp, không chỉ dựa vào cảm quan. Toàn bộ kết quả kiểm tra phải được lập biên bản và lưu trữ phục vụ nghiệm thu và kiểm tra sau này.

Checklist này đặc biệt quan trọng với các công trình có yêu cầu cao về chất lượng móng hoặc nền đất phức tạp.

Khi nào cần đơn vị chuyên xử lý và kiểm soát bùn đáy?

Không phải công trình nào cũng có thể tự kiểm soát bùn đáy hiệu quả. Với nền đất yếu, cọc đường kính lớn, hoặc công trình xây chen trong khu dân cư, việc thiếu kinh nghiệm và thiết bị phù hợp sẽ làm tăng rủi ro. Trong các trường hợp này, việc sử dụng đơn vị có kinh nghiệm kiểm soát và xử lý bùn đáy ngay từ đầu sẽ giúp giảm thiểu nguy cơ sự cố và chi phí khắc phục về sau.

Câu hỏi thường gặp về bùn đáy cọc khoan nhồi

Bùn đáy cọc khoan nhồi dày bao nhiêu thì không đạt?
Chiều dày lớp bùn đáy phải nằm trong giới hạn cho phép theo tiêu chuẩn và không ảnh hưởng đến khả năng chịu tải mũi cọc. Trên thực tế, càng mỏng càng an toàn.

Nhà phố có cần xử lý bùn đáy kỹ như công trình lớn không?
Có. Dù tải trọng nhỏ hơn, nhưng nhà phố thường nằm trên nền đất yếu và mặt bằng hạn chế, nên rủi ro từ bùn đáy thậm chí còn cao hơn.

Có thể kiểm tra bùn đáy bằng cách nào?
Việc kiểm tra thường kết hợp quan sát hiện trường, đo thông số dung dịch khoan và sử dụng thiết bị chuyên dụng để xác định chiều dày lớp bùn đáy.

Trong thực tế thi công, bùn đáy là yếu tố “khó nhìn thấy” nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng chịu tải và độ bền lâu dài của cọc khoan nhồi. Việc kiểm soát bùn đáy không chỉ dừng ở khâu vệ sinh hố khoan, mà cần được thực hiện xuyên suốt từ lựa chọn dung dịch khoan, quy trình làm sạch đáy đến công tác kiểm tra trước khi đổ bê tông.

Với kinh nghiệm thi công nhiều công trình quy mô lớn, Khoan Cọc Nhồi 365 luôn đặt kiểm soát chất lượng bùn đáy và đáy hố khoan là bước bắt buộc trong quy trình kỹ thuật, nhằm đảm bảo cọc làm việc đúng cơ chế thiết kế, hạn chế rủi ro lún không đều và phát sinh sự cố sau này.

Nếu bạn đang cần tư vấn giải pháp thi công cọc khoan nhồi an toàn, chi phí thi công cọc nhồi minh bạch chi tiết, kiểm soát chất lượng chặt chẽ ngay từ đầu, Khoan Cọc Nhồi 365 sẵn sàng đồng hành từ khảo sát, thiết kế đến thi công thực tế.

0906840567